سیلندر گراور مهم‌ترین قطعه در فرآیند چاپ گراور است. کیفیت چاپ تقریباً به طور مستقیم به کیفیت ساخت، آبکاری، حکاکی و پرداخت سطح سیلندر وابسته است.

در ماشین‌های مدرن، قیمت هر سیلندر می‌تواند از چند صد دلار تا چند هزار دلار متغیر باشد و عمر آن در صورت نگهداری صحیح به میلیون‌ها متر چاپ می‌رسد.

---

3-2 ساختمان سیلندر

یک سیلندر گراور معمولاً از پنج لایه تشکیل شده است.

──────────────────────────────
Chrome (6~12 µm)
──────────────────────────────
Copper Engraving Layer
(150~250 µm)

──────────────────────────────
Copper Base Layer
(50~100 µm)

──────────────────────────────
Steel Body

──────────────────────────────
Steel Shaft

هر کدام از این لایه‌ها وظیفه مشخصی دارند.

---

3-3 شفت (Shaft)

شفت دو سر سیلندر وظیفه انتقال نیرو را دارد.

جنس معمول:

CK45

یا

42CrMo4

خصوصیات:

• مقاومت خمشی بالا
• ماشینکاری دقیق
• سختکاری موضعی محل یاتاقان

تلرانس قطر معمول:

h6

---

3-4 بدنه فولادی

بدنه معمولاً از لوله فولادی بدون درز ساخته می‌شود.

ویژگی‌ها:

• استحکام بالا
• قابلیت ماشینکاری
• حداقل ارتعاش
• ضریب انبساط مناسب

Run Out مجاز:

کمتر از

0.01 mm

---

3-5 بالانس سیلندر

یکی از مهم‌ترین مراحل ساخت.

اگر بالانس مناسب نباشد:

• لرزش
• نوسان چاپ
• خرابی یاتاقان
• خرابی دکتر بلید

ایجاد می‌شود.

بالانس معمولاً طبق استاندارد

ISO 21940

انجام می‌شود.

Grade معمول:

G2.5

یا

G1

---

3-6 آماده‌سازی سطح

قبل از آبکاری، سطح فولاد باید کاملاً تمیز شود.

مراحل:

چربی‌گیری

مواد:

سدیم هیدروکسید

سدیم کربنات

فسفات

دمای معمول:

70°C

---

شستشو

آب DI

---

اسیدشویی

معمولاً:

10%

HCl

یا

15%

H₂SO₄

زمان:

۱ تا ۳ دقیقه

---

فعال‌سازی سطح

در برخی کارخانه‌ها از

Wood Nickel Strike

استفاده می‌شود.

---

3-7 آبکاری مس

بعد از آماده‌سازی، سیلندر وارد وان مس می‌شود.

هدف:

ایجاد لایه‌ای نرم و یکنواخت برای حکاکی.

---

ترکیب معمول حمام مس اسیدی

ماده	مقدار
CuSO₄·5H₂O	200–240 g/L
H₂SO₄	50–70 g/L
Cl⁻	30–80 ppm
Brightener	طبق دستور سازنده
Leveler	مقدار کم

---

دما

25 تا 30°C

---

pH

کمتر از 1

---

چگالی جریان

20 تا 40 A/dm²

---

بازده جریان

95 تا 99 درصد

---

3-8 افزودنی‌های حمام

در این قسمت، کنترل افزودنی‌ها اهمیت زیادی دارد.

مهم‌ترین آن‌ها:

PEG

وظیفه:

• کنترل رشد کریستال
• نرم شدن رسوب
• یکنواخت شدن ضخامت

وزن مولکولی رایج:

PEG 4000

PEG 6000

---

Thiourea

وظیفه:

• Brightener
• افزایش براقیت
• ریز شدن دانه‌ها

اگر مقدار آن زیاد شود:

• رسوب شکننده
• تنش داخلی بالا
• ترک در کروم

---

Dextrin

وظیفه:

• کاهش زبری
• افزایش صافی سطح
• کنترل رشد کریستال

---

3-9 ضخامت لایه مس

برای سیلندرهای جدید:

150 تا 250 میکرون

برای بازسازی:

بسته به عمق حکاکی

گاهی تا

400 میکرون

---

3-10 کنترل ضخامت

روش‌ها:

X-Ray Thickness Gauge

یا

Ultrasonic

یا

Micrometer

---

3-11 پولیش

بعد از آبکاری، سطح مس پرداخت می‌شود.

هدف:

Ra حدود

0.05 µm

تا

0.15 µm

---

3-12 حکاکی

دو روش اصلی وجود دارد.

حکاکی الکترومکانیکی

Stylus

الماس

با فرکانس بالا

سلول‌ها را ایجاد می‌کند.

مزایا:

• دقت بالا
• سرعت مناسب
• هزینه کمتر

---

حکاکی لیزری

Laser Fiber

یا

YAG

مزایا:

• سلول‌های دقیق‌تر
• کیفیت بهتر
• عمر بیشتر

---

3-13 آبکاری کروم

بعد از حکاکی، سیلندر کروم می‌شود.

هدف:

• افزایش سختی
• جلوگیری از سایش
• افزایش عمر

---

حمام کروم

CrO₃

250 g/L

H₂SO₄

2.5 g/L

---

دمای کار

50°C

---

چگالی جریان

40 تا 70 A/dm²

---

ضخامت

6 تا 12 میکرون

---

سختی

900 تا 1100 HV

---

3-14 پولیش نهایی

بعد از کروم:

Ra حدود

0.02 تا 0.05 میکرون

---

3-15 کنترل کیفیت

موارد کنترل:

✓ ضخامت مس

✓ ضخامت کروم

✓ زبری

✓ سختی

✓ بالانس

✓ قطر

✓ Run Out

✓ حجم سلول

✓ زاویه سلول

✓ تعداد سلول در اینچ (LPI)

---

3-16 عیوب رایج سیلندر

عیب	علت
پوسته شدن مس	آماده‌سازی نامناسب
سوختگی مس	جریان زیاد
رسوب زبر	آلودگی یا افزودنی نامناسب
ترک کروم	تنش داخلی زیاد
سایش سریع	ضخامت کم کروم
لرزش چاپ	بالانس نامناسب

---

3-17 نکات عملی

• دمای حمام مس را حداکثر در بازه ±1°C نگه دارید.
• غلظت یون کلرید را به‌طور روزانه کنترل کنید.
• افزودنی‌ها را بر اساس آزمون Hull Cell و آنالیز حمام تنظیم کنید، نه صرفاً بر اساس زمان.
• فیلتر مداوم حمام و حذف ذرات معلق، کیفیت رسوب را به‌طور محسوسی افزایش می‌دهد.
• پس از هر مرحله پولیش، زبری سطح (Ra) را اندازه‌گیری و ثبت کنید.

---

جمع‌بندی فصل

کیفیت سیلندر گراور حاصل مجموعه‌ای از مراحل دقیق شامل طراحی مکانیکی، آماده‌سازی سطح، آبکاری مس، پولیش، حکاکی، آبکاری کروم و کنترل کیفیت است. کوچک‌ترین انحراف در هر یک از این مراحل می‌تواند بر کیفیت چاپ، عمر سیلندر و بهره‌وری خط تولید اثر بگذارد.